झापा । निद्रा केवल विश्रामको समय मात्र होइन, यो सम्पूर्ण स्वास्थ्यको मेरुदण्ड हो। आजको द्रुत जीवनशैली, मोबाइल स्क्रिनमा बित्ने अबधि, कामको तनाव र अनियमित तालिकाले धेरै नेपालीको निद्रामा प्रत्यक्ष असर गरिरहेको छ। चिकित्सकहरू चेतावनी दिन्छन् , “निद्रा नपुग्नुले दीर्घकालीन रूपमा जीवनशैलीमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।”
कति सुत्नुपर्छ ?
निद्रा आवश्यकताको मात्रा उमेरअनुसार फरक हुन्छ।
- वयस्क (१८–६४ वर्ष): ७ देखि ९ घण्टा
- किशोर (१४–१७ वर्ष): ८ देखि १० घण्टा
- बृद्ध (६५ वर्ष माथि): ७–८ घण्टा
- बालबालिका र शिशुहरूलाई अझै बढी निद्रा आवश्यक पर्छ — कहिलेकाहीँ १४–१७ घण्टासम्म।
निद्रा नपुग्दा के के हुन्छ ?
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार पर्याप्त निद्रा नपुग्दा शरीर र मस्तिष्कमा गम्भीर असर पर्न सक्छ।
- मानसिक असर:
थकाइ, झर्कोपन, ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो, स्मरणशक्ति कमजोर, डिप्रेशन - शारीरिक असर:
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर, रक्तचाप उच्च, मोटोपनको सम्भावना, मधुमेहको जोखिम - दीर्घकालीन असर:
हृदयाघात, मस्तिष्कघात, जीवनशैली सम्बन्धी रोगहरू
किन हुँदैछ निद्रा समस्या?
विशेषज्ञहरू भन्छन् — “मोबाइल, टिभी, ल्यापटप जस्ता स्क्रिनहरू सुत्नुअघि प्रयोग गर्नु निद्रा बिग्रिने मुख्य कारण हो। साथै, क्याफिनयुक्त पेय (जस्तै कफी), अनियमित सुत्ने समय, तथा मानसिक तनावले पनि निद्रा घटाउँछ।”
समाधान के हो?
- निश्चित सुत्ने र उठ्ने तालिका बनाउनु
- सुत्नुअघि मोबाइल र स्क्रिन प्रयोग नगर्नु
- गाढा, शान्त कोठामा सुत्नु
- ध्यान, श्वास-प्रश्वासको अभ्यास (breathing exercise)
- कफी, चिया राततिर नखानु
निद्रा जीवनको आधार हो, नहुनु स्वास्थ्य बिग्रनुको ढोका हो। यदि तपाईं निरन्तर थकाइ महसुस गर्नुहुन्छ, ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो छ वा शारीरिक असन्तुलन अनुभव गर्दै हुनुहुन्छ भने, निद्रामा ध्यान दिनुहोस्। निद्रा सुधार्न चिकित्सक वा नीन्द विशेषज्ञको सल्लाह लिनु आजको दिनमा कुनै लाजको कुरा होइन, बरु सजगताको संकेत हो।
